Γιατί η εφηβεία χαρακτηρίζεται δεύτερη γέννηση;

Η εφηβεία είναι δύσκολη για το περιβάλλον. Αυτό συμβαίνει για να κατακτηθούν κάποιοι πολύ σημαντικοί στόχοι πριν την ενηλικίωση.

Του Σταμάτη Μιχαλακόπουλου

Μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και ιδιαίτερα χρήσιμη συζήτηση, πραγματοποιήθηκε στο Ενοριακό Αρχονταρίκι του Ιερού Ναού Ευαγγελιστρίας Πειραιώς, την Δευτέρα 17 Οκτωβρίου, σε συνεργασία με τον Σύνδεσμο Επιστημόνων Πειραιώς.

Θέμα της εκδήλωσης, ήταν «Η εφηβεία από το Α έως το Ω» και η συζήτηση διεξήχθη ανάμεσα στον Πρόεδρο του Συνδέσμου Παναγιώτη Χαρατζόπουλο, Φυσικό Msc, Med και την κα Άρτεμις Τσίτσικα, Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής – Εφηβικής Ιατρικής Παν/μίου Αθηνών και επιστημονική υπεύθυνο της Μονάδας Εφηβικής Υγείας Β´ Παιδιατρικής Κλινικής του Νοσoκομείου Παίδων Π.& Α. Κυριακού.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος «ΕΝΟΡΙΑ εν δράσει…», του Ιερού Ναού Ευαγγελιστρίας Πειραιώς.

Η συζήτηση ξεκίνησε δίνοντας απάντηση στο γιατί η εφηβεία χαρακτηρίζεται δεύτερη γέννηση. Η φράση δίνει όλη αυτή την δυναμική της εφηβικής ηλικίας, όλες αυτές τις μεταβολές που επισυμβαίνουν σε πολλά επίπεδα.

Εξηγώντας η κα Τσίτσικα, είπε πως οι πρώτες είναι οι σωματικές μεταβολές. Το δεύτερο επίπεδο είναι το γνωστικό, δηλαδή ο τρόπος σκέψης που αλλάζει πάρα πολύ στην εφηβική ηλικία. Υπάρχει και το κοινωνικό επίπεδο, ο τρόπος που διαχειρίζονται οι έφηβοι τις σχέσεις τους, την συμπεριφορά τους.

Το να παρομοιάζεις την εφηβεία με δεύτερη γέννηση, είναι πολύ κοντά στην πραγματικότητα, δεδομένου ότι είναι μια περίοδος, που ο άνθρωπος σταδιακά αναλαμβάνει την ευθύνη της υγείας του και της ίδιας του της ζωής.

Ακολούθως τέθηκε το θέμα του ηλικιακού προσδιορισμού της εφηβείας, πότε ξεκινάει και που ολοκληρώνεται. Η έναρξη της περιόδου τοποθετείται στην ηλικία των 10 ή 11 ετών. Το πότε τελειώνει δεν είναι ξεκάθαρο αφού άλλοι διεθνείς οργανισμοί θεωρούν ότι τελειώνει στην ηλικία των 18 με 19, ενώ άλλοι μεταθέτουν το όριο στα 21 ή 22. Στις περισσότερες χώρες οι νομικές ευθύνες του ενήλικα ξεκινούν πάνω από τα 18 χρόνια.

Εδώ όμως τόνισε η κα Τσίτσικα:

«Στην πραγματικότητα δεν είναι έτσι ακριβώς και ο ανθρώπινος εγκέφαλος συνεχίζει να αναπτύσσεται μέχρι και τα 25. Άρα όσο αναπτύσσεται θεωρούμε ότι δεν έχει ενηλικιωθεί.»

Πολλές φορές η ηλικία δεν συμπίπτει με τις ψυχολογικές και κοινωνικές αλλαγές. Χωρίζουμε την εφηβεία σε τρεις περιόδους. Η πρώτη είναι ως τα 14 περίπου, η δεύτερη που λέγεται μέση ως τα 16 με 17 και η τρίτη είναι άνω των 17 που λέγεται όψιμη. Κάθε περίοδος έχει τα δικά της χαρακτηριστικά.

Στην πρώτη ο έφηβος παρακολουθεί τις αλλαγές στο σώμα του. Ζει για το παρόν χωρίς να έχει αναπτύξει υποθετική σκέψη και είναι δύσκολο οι έφηβοι να συλλάβουν τις συνέπειες των πράξεων τους.

Φτάνοντας στη μέση εφηβεία, ξεκινάει η επαναστατικότητα. Τον μεγαλύτερο ρόλο εδώ αποκτούν οι συνομήλικοι. Στην όψιμη εφηβεία, πολλοί από τους στόχους της εφηβικής ηλικίας έχουν κατακτηθεί και έχουν την ικανότητα οι έφηβοι να αναπτύξουν λειτουργικές σχέσεις.

Όλα αυτά τα όρια δεν είναι τόσο συγκεκριμένα. Και είναι πολύ σημαντικό, τόνισαν και οι δύο συμμετέχοντες, να προσεγγίζεται ένα παιδί με βάση την αναπτυξιακή του ηλικία και όχι την χρονολογική.

Σε άλλο σημείο η κα Τσίτσικα σημείωσε:

«Η εφηβεία είναι δύσκολη για το περιβάλλον. Αυτό συμβαίνει για να κατακτηθούν κάποιοι πολύ σημαντικοί στόχοι πριν την ενηλικίωση. Ο πρώτος είναι η ανεξαρτησία, η δυνατότητα να λειτουργούν εκτός οικογένειας μόνοι τους. Ο δεύτερος στόχος είναι οι λειτουργικές σχέσεις με τους ανθρώπους. Μαθαίνουν να έχουν μια θετική εικόνα για τον εαυτό τους. Και επίσης να έχουν ταυτότητα. Τέλος να έχουν έναν ρεαλιστικό στόχο.»

Ένα άλλο θέμα που τέθηκε ήταν το τι είναι αυτό που μπορεί να οδηγήσει τους εφήβους στην εξάρτηση που παρατηρείται στις νέες τεχνολογίες. Κάποιες απαντήσεις που δόθηκαν εξηγούσαν ότι οι γονείς μπορεί να αντιμετωπίζουν δικά τους θέματα, να υπεραπασχολούνται και να λείπουν από το σπίτι, ή να είναι άνεργοι και να κλείνονται στον εαυτό τους. Με αποτέλεσμα να λείπει η απαραίτητη επικοινωνία με το παιδί.

Πάντως τα σημάδια που θα πρέπει να κινητοποιήσουν γονείς και εκπαιδευτικούς, είναι οι απότομες μεταβολές σε καθημερινές λειτουργίες, όπως η διατροφή, ο ύπνος, η κοινωνικότητα, η σχολική επίδοση, η προσωπική φροντίδα και υγιεινή.

Οι χρυσοί κανόνες για τους γονείς, είναι η εφαρμογή ορίων μέσα στην οικογένεια, με την προϋπόθεση ότι το παιδί εισπράττει την άνευ όρων αγάπη τους και η έμπνευση προτύπου, να μην περιορίζονται δηλαδή σε συμβουλές και νουθεσίες αλλά να δείχνουν με την στάση τους, το παράδειγμα τους την κατεύθυνση. Ένας ακόμη κανόνας είναι ο σεβασμός στην προσωπικότητα του, από την παιδική ήδη ηλικία. Ακόμη η αίσθηση της εμπιστοσύνης, ότι τους λέμε την αλήθεια. Και τέλος, η έμπνευση της αισιοδοξίας.

Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με την παρουσίαση του ρόλου και του έργου της Μονάδας Εφηβικής Υγείας της Β´ Παιδιατρικής Κλινικής του Νοσoκομείου Παίδων Π. & Α. Κυριακού.

Απευθύνεται σε εφήβους 11-18 ετών και παρέχει υπηρεσίες που καλύπτουν το φάσμα των αναγκών της ηλικίας αυτής. Βασικές αιτίες προσέλευσης είναι θέματα ανάπτυξης, ενδοκρινολογικά, παχυσαρκία, διαταραχές πρόσληψης τροφής (ανορεξία, βουλιμία), γυναικολογικά, ψυχοκοινωνικά, μαθησιακές δυσκολίες, σχολική φοβία, οικογενειακή δυσλειτουργία κ.α.

Η Μονάδα αποτελεί δομή-πρότυπο για την οργάνωση υπηρεσιών υγείας που αφορούν την εφηβική ηλικία. Στα πολυάριθμα ειδικά τμήματά της συμμετέχουν επιστήμονες με σημαντική γνώση και εμπειρία σε θέματα Εφηβικής Ιατρικής. Ένας από τους βασικούς στόχους της είναι και η εκπαίδευση φοιτητών, ειδικευομένων, ιατρών και άλλων επαγγελματιών στην Εφηβική Ιατρική, δεδομένου ότι ο τομέας αυτός μόλις ξεκινά να αναπτύσσεται στη χώρα μας.

Με την Μονάδα Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) Β´ Παιδιατρικής Κλινικής του Νοσoκομείου Παίδων Π.& Α. Κυριακού μπορεί να επικοινωνήσει κάποιος στα τηλέφωνα: 2107710824 και 213 2009806. Για επέιγουσα κλήση όποιος χρειάζεται βοήθεια μπορεί να καλέσει τη Γραμμή για εκφοβισμό και Διαδύκτιο στο τηλ.: 8001180015.

Την συζήτηση μπορείτε να την παρακολουθήσετε εδώ.

Την  Κυριακή 16 Οκτωβρίου και ώρα 6.15 μ.μ., στον Ιερό Ναό Αγίoυ Νικολάου Γλυφάδας, τελέσθηκε η Ακολουθία του Εσπερινού από τον Εφημέριο του Ναού π. Ανδρέα Λάμπρου και τη συμμετοχή Κληρικών και Λαϊκών, Στελεχών στη Διακονία της Κατήχησης στην Ιερά Μητρόπολη.

    Στο τέλος ο Ποιμενάρχης μας επέδωσε τους διορισμούς των Κατηχητών-τριών μαζί με ένα φάκελο με το Κατηχητικό Υλικό, τα έντυπα σε φωτοτυπίες που μας δώσανε στο Συνέδριο της Τήνου και το καινούριο βιβλίο της Ιεράς Μητροπόλεως με τίτλο : «Πως πρέπει κανείς να συμπεριφέρεται στον οίκο του Κυρίου», του Αγίου Αναστασίου Συναΐτου, μετάφραση του κ. Γεωργίου Μαυρομάτη.

Του Σταμάτη Μιχαλακόπουλου

Ομιλία με θέμα: «Ο προσωπικός μας αγιασμός: Γιατί δεν αγιαζόμαστε;», πραγματοποίησε ο Ιερομόναχος Νήφων Βατοπαιδινός, στον Ιερό Ναό Ευαγγελιστρίας Πειραιώς, την Τετάρτη 12 Οκτωβρίου. Η ομιλία δόθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος «ΕΝΟΡΙΑ εν δράσει…» που οργανώνει ο Ιερός Ναός.

Της ομιλίας προηγήθηκε Ιερά Παράκληση προς την Υπεραγία τη Βηματάρισσα.

Ο αγιασμός είναι ο σκοπός της ζωής μας, τόνισε ο ομιλητής. Ποιος είναι ο άγιος; αναρωτήθηκε. Άγιος είναι μόνο ο Θεός. Προσλαμβάνοντας όμως ο Χριστός την ανθρώπινη φύση, της έδωσε τη δυνατότητα της θέωσης και του αγιασμού. Άρα η αγιότητα θα πρέπει να είναι ο μοναδικός στόχος μας.

Όπως είπε, ο κάθε άγιος, είναι ο συνεχιστής της ζωής του Χριστού μας πάνω στη γη. Είναι μάρτυρας της θείας χάριτος και της παρουσίας του Χριστού στον κόσμο. Άγιοι είναι οι χαριτωμένοι άνθρωποι που τηρούν τις εντολές του Θεού.

Εφόσον ο αγιασμός είναι ο σκοπός μας τίθεται το ερώτημα που αποτελεί τον τίτλο της ομιλίας. Αφού αγωνιζόμαστε, γιατί δεν αγιαζόμαστε όλοι μας; Τι είναι αυτό που φταίει, αυτό που δεν κάνουμε καλά;

Απαντώντας στο ερώτημα, σημείωσε πως στον πνευματικό αγώνα πρέπει να υπάρχει η «νόμιμος άθλησις», σύμφωνα με τον λόγο του Αποστόλου Παύλου. Και ποια είναι αυτή; Η τήρηση των εντολών του Χριστού.

Είπε χαρακτηριστικά:

«Αγαπούμε τον Θεό; Τηρούμε αυτήν την εντολή που είναι η πρώτη και βασική; Το να λέμε ότι τον αγαπούμε είναι εύκολο. Πως το αποδεικνύουμε όμως αυτό; Αυτός που έχει και τηρεί τις εντολές του Κυρίου, αυτός αποδεικνύει ότι Τον αγαπά.

Βασική λοιπόν προϋπόθεση είναι η τήρηση των εντολών. Δηλαδή η υπακοή στα λόγια του Χριστού. Πίστη και υπακοή λοιπόν είναι οι απαραίτητες προϋποθέσεις για τον αγιασμό.»

Μιλώντας για την πίστη, ο ομιλητής είπε ότι το ζητούμενο δεν είναι η πίστη προς το πρόσωπο του Χριστού, γιατί αυτή υπάρχει. Αλλά είναι η πίστη στην πρόνοια του Θεού. Ότι σε κάθε λεπτομέρεια της ζωής μας κρύβεται πίσω η πρόνοια του Θεού.

Επίσης σημείωσε πως η παρακοή είναι η αιτία που δεν προχωρούμε και η υπακοή η αιτία που θα μας φέρει τον αγιασμό.

Σε άλλο σημείο της ομιλίας του τόνισε πως νομίζουμε ότι επειδή μπορεί να προσευχόμαστε, να μετέχουμε των μυστηρίων, να κάνουμε ελεημοσύνη, ότι ο Θεός είναι υποχρεωμένος σε εμάς κι έχουμε και απαίτηση να μας δώσει τον παράδεισο. Εδώ δεν υπάρχει ταπείνωση. Κι αν δεν υπάρχει ταπείνωση υπάρχει εγωισμός. Κι εκεί φεύγει η Χάρις του Θεού.

Άρα, προϋποθέσεις του αγιασμού είναι η αγάπη μας στο Θεό, η πίστη μας, η υπακοή μας, αλλά κα η ταπείνωση.

«Αυτό είναι το μυστικό. Όταν και όλα τα κάνουμε και τηρούμε τις εντολές, να θεωρούμε τον εαυτό μας ότι είμαστε αχρείοι δούλοι. Αυτό πίστευαν οι Άγιοι. Όσο πιο ψηλά ανέβαιναν πνευματικά, τόσο θεωρούσαν τους εαυτούς τους ότι ήταν αμαρτωλοί. Ότι κι αν κάνουμε να θεωρούμε ότι είμαστε δούλοι αχρείοι.

Πρέπει να αποφασίσουμε. ‘Η θα είμαστε δούλοι του Χριστού, ο οποίος ελευθερώνει από τα πάθη, ή θα είμαστε δούλοι του εγώ μας.»

Κλείνοντας το λόγο του, έδωσε την απάντηση στο ερώτημα, γιατί δεν αγιαζόμαστε. Διότι δεν αγωνιζόμαστε σωστά. Δεν πιστεύουμε στην πρόνοια του Θεού, δεν συγχωρούμε τους συνανθρώπους μας, δεν ταπεινωνόμαστε, δεν αγαπούμε.

Την ομιλία του π. Νήφωνος μπορείτε να την παρακολουθήσετε εδώ.

Την Κυριακή  9  Οκτωβρίου 2016, στις 11.00΄πμ έγινε στο Πνευματικό Κέντρο του Ι.Ν.Αγίου Νικολάου Περάματος η εορτή έναρξης των Κατηχητικών συνάξεων για παιδιά από Α΄Δημοτικού έως Γ΄ Λυκείου. Τον Αγιασμό τέλεσε ο προϊστάμενος του Ι.Ναού π.Γρηγόριος Πάτρας και ευχήθηκε στα παιδιά καλή κατηχητική χρονιά. Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε προβολή ψηφιακών διαφανειών με κατηχητικές στιγμές της περασμένης χρονιάς από τον υπεύθυνο Νεότητος της ενορίας π.Νεκτάριο Παπαδάκη και έπειτα ο ίδιος σε σύντομη εισήγηση τόνισε ότι "Η Κατήχηση είναι απαραίτητη, διότι συνεισφέρει κυρίως στη βιωματική γνώση της Ορθόδοξης πίστης και λατρείας του Τριαδικού Θεού".